Sosyal Sorunlara Çözüm Hedeflerken Sıkça Yapılan Hatalar

Story bubbles on world map

1- Yarabantları
Bu müdahaleler mevcut sistemi ne tamamen onaran ne de tamamen işlevsiz hale getiren, ağır aksak yürümesine katkıda bulunan müdahaleler. Sadece hayırseverlik içeren yaklaşımlar bu grupta yer alıyor. Derin eşitsizliklerin sonucu olan yoksulluğa sadece açların karnını doyurma yaklaşımıyla yaklaşmak yoksulları o durumda muhafaza ederken sistemin mevcut haliyle devamına da katkıda bulunuyor.
 

2. Girdaplar
Bazı müdahaleler tüm iyi niyetine rağmen müdahale ettiği sorunun daha da yoğunlaşarak bir kısır döngü içinde kötüleşmesine sebep olabiliyor. Buna güzel bir örnek öğrenilmiş çaresizliği tetikleyen, acıma yaklaşımına sahip müdahaleler. Acınan ve acınarak yaklaşılan insan (bu yoksul/ devlet korumasında yaşayan bir çocuk / engelli bir birey olabilir) kendini güçsüz ve yardıma muhtaç algılamaya başlıyor, maruz kaldığı yaklaşımı yansıtarak kendini dibe çekebiliyor. Bir tür “pozitif ayrımcılık” yaptığının sanan müdahalelerin sonucu son derece negatif olabiliyor.
 

3. Terstepen Çözümler

Burada yapılan müdahale arzu edilenin tam tersi bir sonuç doğuruyor. Güzel bir örnek dünyanın hemen heryerinde ceza infaz sistemlerinde kullanılan hapis cezası. Toplumlar genelde suç işleyenleri toplum içinde değil, dışında görmek istiyor. Hapishanelerde tutulan kişiler bir süre sonra topluma uyum konusunda herhangi bir hazırlıkları olmadan ve hatta suç dünyasıyla yeni bağlantılar ve beceriler geliştirmiş şekilde geri salınıyor ve tekrar -kimi zaman öncekinden daha ağır — suç işliyor. Literatürde sıkça yapılan hatalar altında başka örnekler de bulmak mümkün. Sorunu ortadan kaldırmak yerine başka bir gruba yükleyenler, bir grubu güçlendireyim derken eşitsizlik makasını iyice açanlar, daha neler neler…

Bu yazı Betül Özyılmaz, İstem Akalp ve Zeynep Meydanoğlu’nun yazdığı Sosyal Alanda Bir Hayalet Dolaşıyor: Sistem Dönüşümü adlı yazından alınmıştır.